ห้องปฏิบัติการวัดรังสีมาตรฐานทุติยภูมิ (Secondary Standard Dosimetry Laboratory, SSDL)

           ห้องปฏิบัติการวัดรังสีมาตรฐานทุติยภูมิ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2530 โดยเป็นห้องปฏิบัติการในเครือข่ายของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) และองค์การอนามัยโลก (WHO) เพื่อให้ประเทศไทยมีมาตรฐานการวัดรังสีเพื่อการป้องกันอันตรายจากรังสี โดยห้องปฏิบัติการฯ มีหน้าที่หลักคือจัดตั้งและรักษาไว้ซึ่งมาตรฐานทางรังสีระดับประเทศ และ ถ่ายทอดความถูกต้องของการวัดไปสู่ผู้ใช้งานในหน่วยงานต่างๆ เช่น หน่วยงานวิจัย หน่วยงานอุตสาหกรรม และหน่วยงานด้านการแพทย์ โดยให้บริการสอบเทียบเครื่องวัดรังสี เช่น เครื่องสำรวจรังสีและมาตรรังสีแบบพกพา เป็นต้น

ระบบมาตรฐานของห้องปฏิบัติการฯประกอบด้วย หัววัดรังสีมาตรฐานทุติยภูมิชนิด ไอออนไนเซชันแชมเบอร์ และเครื่องวัดประจุไฟฟ้าชนิดความแม่นยำสูง ซึ่งได้รับการสอบเทียบกับห้องปฏิบัติการมาตรฐานปฐมภูมิที่ต่างประเทศเพื่อให้เกิดการสอบกลับได้ไปยังหน่วยวัดสากล ในส่วนของต้นกำเนิดรังสี ห้องปฏิบัติการฯมีเครื่องฉายรังสีแกมมาจากต้นกำเนิดรังสีชนิด Cs-137 และ Co-60 ต้นกำเนิดรังสีบีตา ต้นกำเนิดรังสีนิวตรอน และเครื่องกำเนิดรังสีเอกซ์ชนิดแรงดันไฟฟ้า 160 กิโลโวลต์ สำหรับให้บริการสอบเทียบเครื่องมือวัดรังสีในระดับการป้องกันอันตรายจากรังสี

ในปี พ.ศ. 2552 สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกของแผนงานมาตรวิทยาแห่งเอเชียแปซิฟิก (Asia Pacific Metrology Programme, APMP) ในสาขารังสีก่อไอออน ตามความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี และห้องปฏิบัติการฯได้รับการรับรองมาตรฐานระบบคุณภาพ มอก.17025 ในขอบข่ายของการสอบเทียบเครื่องสำรวจรังสีด้วยต้นกำเนิดรังสี Cs-137 และ Co-60 และได้ส่งเอกสารประกาศความสามารถของห้องปฏิบัติการ (calibration and measurement capabilities, CMCs) ให้กับคณะกรรมการของแผนงานมาตรวิทยาแห่งเอเชียแปซิฟิก พิจารณาเพื่อให้ได้รับการประกาศความสามารถในเว็บไซต์ของ สำนักงานชั่งตวงวัดระหว่างประเทศ (Bureau International des Poids et Mesures, BIPM) ต่อไป

                   

กิจกรรมหลักของห้องปฏิบัติการฯ มีดังต่อไปนี้

  1. ด้านการรักษามาตรฐานทางรังสีและปรับปรุงห้องปฏิบัติการ เช่น การวัดความคงที่ของระบบ การวัดค่าระดับรังสีอ้างอิง การส่งเครื่องมือในห้องปฏิบัติการไปสอบเทียบ การติดตั้งอุปกรณ์ใหม่ๆ และปรับปรุงวิธีการและเทคนิคการสอบเทียบ
  2. ปรับปรุงเอกสารและระบบคุณภาพเพื่อรักษาระบบคุณภาพ มอก. 17025
  3. เข้าร่วมโครงการทดสอบความชำนาญและการเปรียบเทียบผลทั้งในระดับภูมิภาคและระดับสากล รวมถึงโครงการของทบวงการฯ และให้ความร่วมมือกับองค์กรต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
  4. ให้บริการสอบเทียบเครื่องวัดรังสี เช่น เครื่องสำรวจรังสี มาตรรังสีแบบพกพ
  5. ดำเนินการวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ รวมถึงถ่ายทอดความรู้ด้านมาตรฐานการวัดปริมาณรังสี

 

ห้องปฏิบัติการมาตรฐานด้านกัมมันตภาพรังสีและวัสดุอ้างอิงรังสี (National Standard Radioactivity Laboratory, NSRL)

ห้องปฏิบัติการมาตรฐานด้านกัมมันตภาพรังสีและวัสดุอ้างอิงรังสี เป็นหนึ่งในสามห้องปฏิบัติการมาตรฐานทางรังสีของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ดำเนินงานโดยกลุ่มงานมาตรฐานการวัดรังสีและกัมมันตภาพรังสี เพื่อรองรับภารกิจหลัก คือ การสถาปนาและรักษาไว้ซึ่งมาตรฐานด้านกัมมันตภาพรังสีของประเทศ โดยใช้ระบบวัดแบบ 4p ไอออนแชมเบอร์สองชุดคือ IG11/A20 และ IG12/N20 ซึ่งได้สอบย้อนกลับไปยังมาตรฐานแห่งชาติของญี่ปุ่น National Metrology Institute of Japan (NMIJ) โดยใช้สารกัมมันตรังสีอ้างอิงระดับปฐมภูมิซึ่งได้รับความช่วยเหลือโดยตรงจาก NMIJ เช่น Ba-133, Co-60, Co-57, Y-88, Cs-137 และ I-131 เป็นต้น

นอกจากระบบวัดแบบ 4p ไอออนแชมเบอร์ แล้ว ยังมีระบบวัดอ้างอิง Liquid Scintillation Counters (LSC), High Purity Germanium Detectors และเครื่องวัดปริมาณสารกัมมันตรังสีเพื่อการแบ่งตวงสารเภสัชรังสี (Dose Calibrators) จำนวน 2 เครื่อง รวมถึง Imaging Plate Analyzer สำหรับการวัดและสอบเทียบต้นกำเนิดรังสีแอลฟาบีตาแบบแผ่นแบนสำหรับใช้ในการสอบเทียบเครื่องวัดและสำรวจความเปรอะเปื้อนสารรังสี

ภารกิจที่สำคัญอีกประการหนึ่งของห้องปฏิบัติการ NSRL คือ การเป็นตัวแทนของประเทศเพื่อเข้าร่วมการทดสอบความสามารถกับองค์กรมาตรฐานระหว่างประเทศ เช่น แผนงานมาตรวิทยาแห่งเอเชียแปซิฟิก (Asia Pacific Metrology Programme, APMP) เพื่อให้การพัฒนาระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการ สอดคล้องตามมาตรฐาน มอก. 17025

               

 ภารกิจประจำของห้องปฏิบัติการฯ คือ

  1. รับรองค่าความแรงรังสีของ ต้นกำเนิดรังสีชนิดของเหลวหรือของแข็งที่มีค่ากัมมันภาพรังสีอยู่ในพิสัย0.1 ถึง 500 MBq เพื่อการสอบเทียบและอ้างอิงในระดับ certified reference materials หรือ CRM
  2. สอบเทียบเครื่องสำรวจความเปรอะเปื้อนสารรังสี(contamination monitors) โดยใช้ต้นกำเนิดรังสีมาตรฐานแบบแผ่นขนาดต่างๆ เช่น I-129, C-14, Sr/Y-90, Pu-239, Am-241, Cl-36 และ Cs-137 เป็นต้น
  3. ดำเนินการควบคุมคุณภาพเครื่องวัดสารกัมมันตรังสีเพื่อการแบ่งตวงสารเภสัชรังสี(dose calibrators) โดยวางแผนเตรียมสารรังสีมาตรฐาน I-131 ที่มีมาตรฐานและจัดส่งให้กับหน่วยเวชศาสตร์นิวเคลียร์ทั่วประเทศ เพื่อให้เครื่องวัดดังกล่าว มีมาตรฐานการวัดสารเภสัชรังสีอย่างถูกต้อง ก่อนนำไปใช้กับผู้ป่วย
  4.    พัฒนาและจัดหาสารอ้างอิงมาตรฐาน เพื่อใช้ในงานด้านการวัดและสอบเทียบปริมาณรังสีของเครื่องPET/CT ในอนาคต

 

ห้องปฏิบัติการมาตรฐานการวัดปริมาณรังสีระดับสูง (HDCL)

ห้องปฏิบัติการมาตรฐานการวัดปริมาณรังสีระดับสูง (HDCL) ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2535  เป็นหนึ่งในสามห้องปฏิบัติการมาตรฐานการวัดทางรังสีของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ดำเนินงานภายใต้กลุ่มงานมาตรฐานการวัดทางนิวเคลียร์และรังสี มีภารกิจหลักในการสอบเทียบมาตรฐานอุปกรณ์วัดปริมาณรังสีประเภทต่างๆ เพื่อใช้ควบคุมคุณภาพสำหรับการใช้ประโยชน์จากกระบวนการฉายรังสี  เป็นมาตรฐานการวัดปริมาณรังสีในระดับอุตสาหกรรม อาทิเช่น การฉายรังสีเพื่อการฆ่าเชื้อเครื่องมือแพทย์  การปรับปรุงคุณสมบัติของพอลิเมอร์ การฉายรังสีเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์อาหาร การเพิ่มคุณค่าอัญมณี เป็นต้น โดยห้องปฏิบัติการมีระบบวัดปริมาณรังสีอ้างอิงของประกอบด้วย

  1. อุปกรณ์วัดปริมาณรังสีมาตรฐานอ้างอิง (Reference Standard Dosimeter) ชนิด Fricke dosimeter มีเครื่องมือที่ใช้คือ

               1.1  เครื่องกำเนิดรังสีแกมมามาตรฐาน รุ่น Gammacell 220 ผลิตภัณฑ์ Nordion ประเทศแคนาดา

               1.2 UV-VIS Spectrophotometer รุ่น Lambda 650 ผลิตภัณฑ์ Perkin Elmer ประเทศสหรัฐอเมริกา

       2.อุปกรณ์วัดปริมาณรังสีมาตรฐานถ่ายทอด (Transfer Standard Dosimeter) ชนิด Alanine dosimeter มีเครื่องมือที่ใช้ คือ Electron Spin Resonance Spectrometer (ESR) รุ่น A300 ผลิตภัณฑ์ Bruker      ประเทศเยอรมัน

นอกจากนี้ห้องปฏิบัติการฯ ได้มีการประกันคุณภาพของด้วยการดำเนินการสอบกลับ (Traceability) ระบบวัดอ้างอิงกับห้องปฏิบัติการ National Physical Laboratory ซึ่งเป็นห้องปฏิบัติการมาตรฐานปฐมภูมิของประเทศอังกฤษ เป็นประจำทุกปี

          ภารกิจหลักกิจกรรมของห้องปฏิบัติการฯ มีดังต่อไปนี้

  1. ให้บริการสอบเทียบอุปกรณ์วัดปริมาณรังสี ช่วงปริมาณรังสีตั้งแต่ 0.1 – 50 กิโลเกรย์ ให้แก่โรงงานฉายรังสีทั่วประเทศ
  2. ดูแลรักษาเครื่องมือ อุปกรณ์ และวิธีการสอบเทียบมาตรฐานการวัดของห้องปฏิบัติการให้มีประสิทธิภาพ ในฐานะที่เป็นห้องปฏิบัติการแห่งชาติทางด้านการวัดปริมาณรังสีระดับสูง
  3. ให้การรับรองผลการวัดปริมาณรังสี ในกระบวนการฉายรังสีสำหรับงานศึกษาวิจัย
  4. ห้องปฏิบัติการฯ ได้ปฏิบัติงานโดยดำเนินงานตามระบบคุณภาพ มอก.17025-2548
  5. ศึกษา วิจัย และพัฒนามาตรฐานด้านการวัดปริมาณรังสีระดับสูง
  6. ดำเนินการทดสอบความชำนาญด้านการวัดปริมาณรังสีระดับสูงกับหน่วยงานในประเทศ และต่างประเทศ

สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เลขที่ 16 ถนนวิภาวดีรังสิต แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900 โทรศัพท์ 0-2596-7600
Copyright © 2016 Office of Atoms for Peace, Thailand. All Rights Reserved.
ติดต่อผู้ดูแลระบบ โทร 0-2596-7600 ต่อ 2214,2215 itc@oap.go.th

Search